დასრულდა თუ არა მულტიკულტურალიზმის ბატონობა ევროპაში?

ავტორი სოფო შუბითიძე: ფაბიანური საზოგადოების წევრი. პრაღის ჩარლზისა და გოტენბურგის უნივერსიტეტების მაგისტრანტი.

 

seu1441826026

 

ევროპაში მწვავედ კამათობენ მიგრანტების ინტეგრაციის საკითხზე. დებატი კიდევ უფრო მწვავდება რაც უფრო იმატებს მათი ოდენობა და რაც მეტად დიდი სხვაობა წარმოიქმნება ადგილობრივ საზოგადოებასა და მიგრანტთა შორის. ამგვარი სხვაობა კი ყველაზე მეტად ეხება ახლო აღმოსავლეთიდან, აფრიკიდან და ნაწილობრივ აზიის ქვეყნებიდან შემომავალ მიგრანტებს. ისინი განიცდიან ყველაზე დიდ სეგრეგაციას, გეტოიზაციას და დისკრიმინაციას. პრობლემის გადასაჭრელად ორი გზა არსებობს: მულტიკულტურალიზმზე დამყარებული გულუხვი მიმღებლობა ან ასიმილაციაზე ორიენტირებული სწრაფი პრაქტიკული გადაწყვეტა. ასიმილაცია კი გულისხმობს, “მეტად მიმსგავსებას”. ორივე მოდელს თავისი შეზღუდვები და დადებითი მხარეები აქვს. აღნიშნულ სტატიაში ვაჩვენებთ თუ რამდენად იცვალეს გეზი ევროპის წამყვანმა სახელმწიფოებმა მულტიკულტურალიზმიდან ასიმილაციისაკენ და რით იყო ეს განპირობებული. სტატია აქცენტს აკეთებს რამდენიმე ქვეყნის პრაქტიკაზე ინტეგრაციის პოლიტიკის ჭრილში, ბოლოს კი ავტორი გაგიზიარებთ თავის მოსაზრებას.

 

ნიდერლანდები წლების მანძილზე ყველაზე მულტიკულტურალური ქვეყანა იყო. იმიგრანტების კულტურას და ტრადიციებს არათუ პატივს სცემდენენ, არამედ სახელმწიფო აქტიურადაც კი იცავდა – მაგალითად ნიდერლანდებში სპეციალური საცხოვრებელებიც კი აშენდა ინდუსებისათვის, რაც მათ რელიგიურ მრწამსთან შესატყვისობაში მოსულიყო. თურქ მამაკაცებს ნიდერლანდებში ანაზღაურებად შვებულებას უნიშნავდა სახელმწიფო, რათა მათ თურქეთის ჯარში ემსახურათ და ა.შ. ნიდერლანდელი იმიგრანტთა უმრავლესობა წარმოშობით თურქეთიდან, მაროკოდან და სურინამიდან არიან. 1990-იან წლებში ნიდერლანდებმა მულტიკულტურალიზმის გულუხვი პოლიტიკა რადიკალურად შეცვალა და გაამკაცრა საიმიგრაციო პოლიტიკა: ამის დასტური კი ის ფაქტია, რომ ქვეყანაში გაიზარდა კრიმინალი, პატიმრებში ბევრი იმიგრანტი ხვდებოდა, მაღალი იყო იმიგრანტთა დამოკიდებულება სახელმწიფოს შემწეობაზე, ხოლო უმუშევრობის დონე გაიზარდა (იოპკე, 2007; კოპმანსი 2010). აქვე მინდა აღვნიშნო, რომ კრიმინალის ზრდა არაა ერთადერთი არგუმენტი მიგრაციის პოლიტიკის გამკაცრებისათვის, მიუხედავად ევროკავშირის ბოლო კვლევებით გამყარებული დამაჯერებლობისა. კეთილდღეობის სახელმწიფოზე დამოკიდებულება და უმუშევრობის ზრდაც თავის ყურადღებას იქცევს.

 

ამჟამად ნიდერლანდებში ხანგრძლივად ცხოვრების უფლებისთვის ინტეგრაციის კურსების გავლა სავალდებულოა და ამგვარი კურსების გავლა ქვეყანაში ჩასვლამდე, ნიდერლანდების საკონსულოებშია შესაძლებელი. ნიდერლანდების მაგალითს სხვებმაც მიბაძეს, მაგალითად დანიამ, რომელსაც მოქალაქეობის მოპოვების ერთ-ერთი ყველაზე გართულებული პროცედურა აქვს და ამას მინიმუმ ათი წელიწადი სჭირდება. შეიძლება ითქვას, რომ სწორედ დანია არის ყველაზე “სუსტი” და ყველაზე არატიპიური სკანდინავიური სოციალური სახელმწიფო მულტიკულტურალიზმის საკითხში. სწორედ დანიის იმიგრაციის მინისტრმა რამდენიმე დღის წინ განაცხადა, რომ არასასურველ მიგრანტები იზოლირებულ კუნძულზე უნდა დაასახლონ.

 

შვედეთი ნიდერლანდების მულტიკულტურალიზმის საკითხში არ ჩამოუვარდება, თუმცა მას რადიკალური ნაბიჯები ასიმილაციის მიმართულებით არ გადაუდგამს. 2015 წლის მიგრანტთა კრიზის შემდეგ, შვედეთმა 160 ათასი ომისგან დევნილი მიიღო და ეს მორალური ვალდებულების ჭრილში უფრო იყო განხილული. ამჟამად, კი ანტისაიმიგრაციო განწყობები მომძლავრებულია და მისი ყველაზე ნათელი გამომხატველი პარტიის მხარდაჭერა შვედი დემოკრატების სახით 2018 წლის არჩევნებზე 17,6%-ს აღწევს. ეს კი შვედური პოლიტიკური ტრადიციების გათვალისწინებით 2010 წელს შექმნილი პარტიისათვის საკმაოდ მაღალი მაჩვენებელია. შვედური მულტიკულტურალიზმის პრაქტიკა პასიურ თანხმობაზეა უფრო მეტად დაფუძნებული, ვიდრე აქტიურ მხარდაჭერაზე (კიმლიცკა, 2010). პასიური თანხმობა კი თავის თავში დაპირისპირების წარმოქმნის საფრთხეებს მოიცავს, რაზე საუბარიც ამ სტატიის ფორმატის გამომდინარე უფრო ვრცლად სხვაგან იქნებოდა სასურველი. მართალია ეკონომიკური შესაძლებლობის სიუხვიდან გამომდინარე ლტოლვილთა დახმარება დიდა ტვირთად არ აწევს ქვეყანას, თუმცა ეკონომიკური მონაცემების თანახმად, წლიურად მაინც იზრდება ერთიანი შიდა პროდუქტის გადანაწილების პროცენტი ლტოლვილ იმიგრანტებსა და ადგილობრივებს შორის (რუისტი, 2015).

 

შვედეთში მაღალია სეგრეგაციის მაჩვენებელი მიგრანტებსა და ადგილობრივებს შორის, მოკლედ რომ ვთქვათ ადგილობრივებს ნაკლებად სურთ მიგრანტებით მჭიდროდ დასახლებულ უბნებში ცხოვრება, ნაკლებ კონტაქტს ამყარებენ მათთან. იმიგრანტებიც, თავისი მხრივ ამ გეტოიზაციას განიცდიან, ეს სულაც არ გამოიხატება უკიდურესი სიღარიბით და სახელმწიფო სიკეთეებზე ხელმიუწვდომლობით, ეს არაა პრობლემა. პრობლემა გახლავთ ის, რომ სამოქალაქო ინტეგრაცია მყიფეა, კოლოსალური სხვაობაა მაგალითად მუსლიმ მიგრანტებსა და შვედებს შორის სამოქალაქო-კულტურული ღირებულებების თვალსაზრისით. მუსლიმი მიგრანტებიც, თავიანთი მხრივ ამჯობინებენ თვითიდენტიფიკაციას ეთნიკური ან ჯგუფური ნიშნით, ვიდრე სახელმწიფო ნიშნით- შვედეთისადმი კუთვნილებით. (ველცელი, ინგლეჰარდტი 2013).

 

გასათვალისწინებელია მიგრაციის ხასიათი, ანუ მიზეზები, რის გამოც ამა თუ იმ ქვეყანას ირჩევენ საცხოვრებლად. სოციალ-ეკონომიკურად უთანასწორობისკენ მიდრეკილი და თანასწორი საზოგადოებები განსხვავებულ ტენდენციას ავლენენ. მაგალითად, შვედეთი ტრადიციულად უფრო მეტად იზიდავდა დაბალი კვალიფიკაციის მქონე მიგრანტებს, რადგან სახელმწიფოს სოციალური პასუხისმგებლობა მაღალია და ბენეფიტებზე წვდომა კი მარტივი. დიდი ბრიტანეთი და აშშ, სადაც სახელმწიფოს სოციალური პასუხისმგებლობა დაბალია და უთანასწორობაც უფრო მკვეთრი, იზიდავდა მაღალკვალიფიციურ მოგრანტებს (ტუბერგენი, 2004). დღესაც, ახლო აღმოსავლეთში შექმნილი კრიზის შემდეგ დევნილთა ნაკადი საცხოვრებლად ნაკლებად ირჩევს ლიტვას ან ესტონეთს, ამ ქვეყანაში დაბინავებული დევნილები უფრო ჩრდილოეთისკენ- სკანდინავიისკენ ილტვიან, რადგან აქ მათი დაცვის სოციალური გარანტიები უფრო გულუხვია.

 

ზომიერად მულტიკულტურალისტური პოზიცია ასიმილაციური ელემენტებით უჭირავს გერმანიას და ავსტრიას, სახელმწიფოს მხრიდან წამოყენებული ინტეგრაციისათვის აუცილებელი პირობები თანხვდება მის მიერ გაღებულ ძალისხმევას/ხელშეწყობას. სახელმწიფო ემიგრანტის მხრიდანაც მოითხოვს აქტიურ შრომას და მონაწილეობას ქვეყნის სამოქალაქო ცხოვრებაში. გერმანია ყოველთვის უარყოფდა რომ ის ასიმილაციონისტი ქვეყანაა. ანგელა მერკელის მიერ 2015 წელს გამოცხადებული მულტიკულტურალიზმის კრახი არ იყო მაინცდამაინც დეკლარირება ასიმილაციის პრიმატისა. გერმანიის სახელმწიფო თავად აფინანსებს ემიგრანტებისთვის ინტეგრაციის კურსებს, თუმცა ემიგრანტებსაც მოეთხოვებათ სიმბოლური საფასურის გადახდა. ავსტრია ამ კუთხით უფრო მკაცრია, რადგან ინტეგრაციის კურსის გავლაც და საფასურის გადახდაც სავალდებულოა ემიგრანტის მიერ. გამონაკლისს მოქალაქეობაზე წვდომის მხრივ ავსტრიაში ინვესტორები წარმოადგენენ, რაც გერმანიაში არ მოქმედებს. გერმანია შეიძლება ითქვას “დამსახურებაზე” ორიენტირებით ანიჭებს წვდომას მოქალაქეობაზე და ყურადღებას ანიჭებს ენის ცოდნას, ქვეყანაში მუშაობის გამოცდილებას, კრიმინალური წარსულის არარსებობას და მოქალაქეობის ტესტის წარმატებით ჩაბარებას.

 

რა თქმა უნდა არ არსებობს უნივერსალური რეცეპტი, თუ როგორ შეიძლება მიგრაციასთან წარმატებით გამკლავება მიგრანტების დევნის და ადგილობრივი მოსახლეობის საფრთხეზე დამყარებული მობილიზაციის მეთოდების მიღმა. მოსახლეობის საფრთხეზე დამყარებული მობილიზაციის მეთოდების მიღმა გამოიყოფა შუალედური მოდელიც მულტიკულტურალიზმსა და ასიმილაციას შორის, რასაცა ინტერკულტურალიზმი ეწოდება. ევროპის საბჭომ 2008 წელს დოკუმენტიც გამოსცა სახელწოდებით “ღირსებით თანასწორთა თანაცხოვრება” (Council of Europe, 2008). ევროკავშირის ინსტიტუტების პოზიცია ამ მულტიკულტურალიზმთან დაკავშირებით არასოდეს ყოფილა მკაცრი ან ხისტი, იგი ზოგადსაკაცობრიო უნივერსალური პრინციპების დეკლარირებით გამოიხატებოდა უფრო მეტად. ინტერკულტურალიზმი ორმხრივი დიალოგია, ის ძალისხმევას მოითხოვს “სტუმრისგანაც” და “მასპინძლისგანაც”. ეს ვერ იქნება პირდაპირი ვალდებულება, ამის კარგი მაგალითია სლოვაკეთი, რომელიც მზად არის მილიონები გადაიხადოს მიგრაციის პრობლემის მოსაგვარებლად, მაგრამ არა მიგრანტთათვის თავშესაფრის შესათავაზებლად საკუთარ ტერიტორიაზე.

 

დავუბრუნდეთ ისევ ჟიჟეკის ნახსენებ მაგალითს “შვილის მეზობლად გახდომის თაობაზე”, რომლის ერთ-ერთი ინტერპრეტაციაა სწორედ, რომ ჩემი შვილიც კი უცხოა ჩემთვის, არათუ ჩემი შვილი, საკუთარი თავიც შეიძლება უცხო იყოს და როგორ შემიძლია გავუგო სხვას? დავფიქრდეთ ჩვენს თავზე მორალური ვალდებულებების და პოლიტკორექტულობის მიღმა: ვცდილობთ ჩვენგან რადიკალურად განსხვავებული ადამიანის გაგებას? გვაქვს ამისი დრო , სურვილი? მეგობრად ვის ვირჩევთ? ის, ვინც ჩვენს აზრებს უფრო იზიარებს და გვსიამოვნებს ურთიერთობა. ანთროპოლოგების და ფსიქოლოგების საქმედ უნდა იქცეს ისიც, თუ რამდენად არის მზად დღეს ევროპელი ადამიანი გაუგოს დანიაში მცხოვრებ მუსლიმ ქალს, რომელიც დანიელ მამაკაცს ხელს არ ჩამოართმევს არასდროს ან გერმანიაში მცხოვრებ ბურქის მატარებელ ქალს, რომელიც უსაფრთხოების კონტროლზე უარს იტყვის რელიგიური მიზეზების გამო. ან რამდენად მისაღებია, შვედეთში მცხოვრები ჩემს მეგობარს ყოველ დილით ექვს საათზე აღვიძებდეს მეზობლის ხმამაღალი ლოცვა? თუკი მე ერთხელ ვინმე უცხოელმა გამქურდა ჩემს ქვეყანაში, რატომ უნდა შემექმნას კარგი შთაბეჭდილება მასზე? ( და მით უმეტეს, თუ კიდევ ბევრ მსგავს შემთხვევას ვიგებ). ხოლო თუკი თანამოქალაქემ გამქურდა, ცხადია პასუხისმგებლობას სახელმწიფოს დავაკისრებ, რომელიც ვერ უმკლავდება კრიმინალს სათანადო გზებით.

თუკი ადამიანი მზად არის ამ ყოველივეს აგებით და უპრობლემოდ მოეკიდოს და მიიღოს, ცხადია ამაზე უკეთესი არაფერი იქნება, ხოლო თუ კი ეს ასე არ არის, გულუხვი, მარტო თეთრ ქაღალდზე დეკლარირებული მშრალი მულტიკულტურალიზმი მისი პოლიტიკური გამოვლინებით-მიგრაციის ზრდით, დააგროვებს მეტ აგრესიას, ძალადობას, პოპულიზმს და ექსტრემიზმს საზოგადოებაში. სამწუხაროდ ფილოსოფოსებმა, ანთროპოლოგებმა და ფსიქოლოგებმა უნდა იმსჯელონ იმაზე, თუ რამ გამოიწვია იმგვარი მდგომარეობა, როცა ჩვენი ძმა ან შვილი მეზობლად გვექცევა – მეზობლად იმ გაგებით, რომ მისი საცხოვრებელი ჩემი საცხოვრებლისგან გამოცალკევებულია, მე ის არ მაინტერესებს, მიუხედავად იმისა, რომ ჩემი სახლის გვერდით ცხოვრობს, პატივს ვცემ, მაგრამ მე ის არ მაინტერესებს. არათუ არ მაინტერესებს, მე შეიძლება საკუთარ თავი არ მაინტერესებდეს იმდენად რომ არცკი ვიცნობდე კარგად, საკუთარი თავისთვისაც ვერ გამეგოს, არათუ სრულიად უცხო ადამიანისთვის.

 

მულტიკულტურალიზმის, მიგრაციის პრობლემის და თანმდევი ექსტრემისტული გამოვლინებების გადააზრება სწორედ ამ ჭრილიდან უნდა მოხდეს და არა იმ მხრივ, რომ ამ ნაწერში გამოთქმული აზრების პატრონი რასისტია, ფაშისტია და ა.შ. როცა ვინმეს ამ იარლიყს აკრავ, სწორედ მაშინ კეტავ დიალოგის გზას და ურთიერთობის ერთადერთ ფორმად ნიურბერგის პროცესს ტოვებ.

 

 

და ბოლოს, რამდენიმე სიტყვა უნდა ითქვას ევროპული ერთობის საფუძველმდებარე უნივერსალურ ღირებულებებზე, ამ ღირებულებათა (თანასწორობა, სამართლიანობა, თავისუფლება და ა.შ.) დაცვა, განსაკუთრებით კი სოციალური სახელმწიფოს შენარჩუნება (რომელიც ცხადია მიგრანტებისთვის ყველაზე სასურველი დანიშნულებაა) დამოკიდებულია კულტურულ ჰომოგენურობაზე, კოლექტიურ, საერთო მიზნებზე, კონსენსუსზე. რაც შეიძლება მეტი ადამიანი უნდა იყოს კეთილდღეობის სახელმწიფოს შემომტანი, სახელმწიფო მოძალადე და ხარჯთამკრეფი, დამსჯელი ინსტიტუტი კი არ არის, არამედ რეგულატორი, დამაბალანსებელი, გადამანაწილებელი. კულტურული ჰომოგენურობა აუცილებელი პირობაა სოლიდარობის და კოლექტიური მიზნების მისაღწევად. ევროპა კი სწორედ ამ ჰომოგენურობის დაშლა-რღვევის წინაშე დადგა.

 

რაც შეეხება, სათაურში დასმულ კითხვას, დასრულდა თუ არა მულტიკულტურალიზმის ბატონობის ერა, ჩანს რომ იგი ნეგატიური დასასრულის გზაზეა, თუმცა მისი არიდება კვლავ არის შესაძლებელი, მულტიკულტურალიზმი არ უნდა შევიდეს კაცობრიობის ისტორიაში საბედისწერო ან დამღუპველ შეცდომად, ავანსცენა არ უნდა დაიკავონ ემოციებზე მოთამაშე პოპულისტებმა. ხოლო როგორ უნდა გაუმჯობესდეს ვითარება ამაზე ყველაზე ვრცელი და მკაფიო პასუხი ალბათ მემარცხენე ფლანგს მოეთხოვება, რადგან ის აქამდე თავშეკავებით უყურებდა ამ საკითხს.

 

სამომავლოდ, ამ საკითხზე მუშაობისას უმჯობესი იქნება მიგრაციის ფორმების და მულტიკულტურალიზმის ფორმების მეტად დიფერენციაცია, მომხრე და მოწინააღმდეგე პოლიტიკური და სამოქალაქო ჯგუფების გამოყოფა, მათი მანიფესტების თუ სტრატეგიების დაკვირვებული შესწავლა. ასევე უნდა აღინიშნოს, რომ ავტორი არ გამოხატავს პრეტენზიას ამ თემის სრულყოფილ ანალიზზე მოყვანილ მაგალითებზე დაყრდნობით, ხოლო დასახელებული ფაქტების სისწორეზე კი ის ცხადია პასუხისმგებელია. შესაძლოა ასევე რომ მისი მოსაზრებები არ ემთხვეოდეს ფაბიანური საზოგადოების ჯგუფის ყველა წევრის აზრს.

 

 

 

 

მოშველიებული წყაროები:

Brubaker, R. (2001). “The return of assimilation? Changing perspectives on immigration and its sequels in France, Germany, and the United States,” Ethnic and Racial Studies , 24 (4), pp. 531-548. 

CoE, Prisons in Europe, (2018). https://wp.unil.ch/space/space-i/prisons-in-europe-2005-2015/prisons-in-europe-2005-2015/ Accessed on December8, 2018. 

CoE, White Paper on Intercultural Dialogue. (2008). https://www.coe.int/t/dg4/intercultural/source/white%20paper_final_revised_en.pdf Last Access on December 9, 2018.  

Joppke, C. (2007). “Beyond National Models: Civic Integration Policies for Immigrants in Western Europe,” Western European Politics, 30:1, 1-22.   

Koopmans, R (2010). “Trade-Offs between Equality and Difference: Immigrant Integration, Multiculturalism and the Welfare State in Cross-National Perspective”, Journal of Ethnic and Migration Studies 36(1): 1-26.

Kymlicka, W. (2010). ‘The rise and fall of multiculturalism? New debates on inclusion and  

accommodation in diverse societies’, in Steven Vertovec and Susanne Wessendorf (eds), The  

Multiculturalism Backlash: European Discourses, Policies and Practices, London: Routledge.  

 Ruist, J. (2015). The Fiscal Cost of Refugee Immigration: The Example of Sweden: Population and Development Review, Vol. 41, No. 4, pp. 567-581 Published by: Population Council.  

 Sorensen S.M. (2018) Denmark Plans to Isolate Unwanted Migrants on a Small Island. New York Times. https://www.nytimes.com/2018/12/03/world/europe/denmark-migrants-island.html  

 Swedish Institute, Swedish Election 2018, https://sweden.se/society/political-parties-in-sweden. Accessed on December 8, 2018. 

Van Tubergen, F. (2004) The Integration of Immigrants in Cross-National Perspective: Origin, Destination, and Community Effects. Utrecht: ICS. 

Welzel, C. and Inglehart, R. (2013). “Political Culture.” In: Sage Handbook of Comparative Politics.  

Zizek, S. (2006). The Neighbour. Chicago: University of Chicago Press.  

Advertisements

რას გვასწავლის შვედური სოციალური დემოკრატია ?

 

images

 

დისკუსიებში სოციალური დემოკრატიის შესახებ საქართველოში ნაკლები დრო ეთმობა სამწუხაროდ სკანდინავიური სოციალური დემოკრატიის საფუძვლებსა და თანამედროვე განვითარებას. ამის მიზეზად ხშირად ის სახელდება, რომ შვედური მოდელი დაფუძნებულია ამ ქვეყნის ბუნებრივი რესურსებით სიმდიდრეზე ან ის, რომ “იქამდე შორია” და იქაური უტოპიის განხილვა არავის სურს. აღნიშნულ სტატიაში მოკლედ მიმოვიხილავთ შვედური სოციალური დემოკრატიის საფუძვლებს და ვეცდებით ვაჩვენოთ რა ღერძებს ეყრდნობა ის. შვედეთი ერთი საუკუნის წინ დაახლოებით ისევე ღარიბი ქვეყანა იყო , როგორც საქართველო, მისი მოსახლეობა კი მასიურად მიგრირებდა სხვა ქვეყნებში, დღეს კი შვედეთი მაღალგანვითარებულ ქვეყანათა რიცხვში მიგრანტებს თავად იზიდავს.

 

 

 

  • მეტი პრაგმატიზმი და ნაკლები თეორია

 

შვედეთში სოციალური დემოკრატია პრაქტიკულობით ხასიათდება და საჯარო პოლიტიკის შთაგონების წყაროდ თეორიები ნაკლებად გვევლინება. უკვე 1930-იანი წლებისათვის შვედეთში პოლიტკურმა კლასმა გააცნობიერა რომ “იდეოლოგიის ბატონობის ერა” დასრულდა და პარტიებმა დაიწყეს კონსენსუსზე დაფუძნებული თანამშრომლობის ძიება. თუმცაღა ეს სულაც არ ნიშნავდა იმას, რომ კლასზე დაყრდნობილი პოლიტიკა უკუაგდეს. პირიქით, მოსახლეობის გარკვეულ ფენებში ელექტორატის მოზიდვა დღემდე რჩება აქტუალურ საკითხად. მაგალითად, ლიბერალური პარტია მომხრეებს იძენს აკადემიურ წრეებში, ინტელექტუალებში და ყველაზე განათლებულ ფენებში. სოციალ-დემოკრატების წარმატება შვედეთში განპირობებული იყო ფერმერების და საშუალო კლასის მუშების მხრიდან მხარდაჭერის მოპოვებით (რაც შესაძლოა ქართული სოციალური დემოკრატიის მოდელსაც გვაგონებდეს). დღეს, მართალია აღარ არსებობს ფერმერთა ისეთი ოდენობა, როგორიც საუკუნის წინათ, თუმცა დიდია ზოგადად დასაქმების მაჩვენებელი და სოციალ-დემოკრატები ელექტორალურ საყრდენს უკვე ე.წ. “ლურჯსაყელოიან” საშუალო ფენაში ეძებენ. აღსანიშნავია, რომ 50%-ზე მეტი უმრავლესობა სოციალ-დემოკრატებმა შვედეთის პარლამენტში მხოლოდ ორჯერ მოიპოვეს – 1940 და 1968 წელს, რაც უკავშირდება მეორე მსოფლიო ომისგან გამოწვეულ საფრთხეებს და ჩეხოსლოვაკიის ოკუპაციას კომუნისტების მიერ. რაც შეეხება მემარჯვენე ფლანგს, მათი საყრდენი თეთრსაყელოიანი მუშები, ბიზნესის მფლობელები და კერძო სექტორში დასაქმებულები არიან. დღეს, როგორც ევროპის სხვა ქვეყნებში, მემარჯვენე რადიკალური პარტიების წარმატება პარლამენტში (ამ შემთხვევაში შვედი დემოკრატების სახით შვედეთში) განპირობებული ანტისაიმიგრაციო განწყობებით. ამ შემთხვევაში ტონალობა მემარცხენეებმაც შეიცვალეს და ისინიც სიფრთხილით ეკიდებიან იმიგრანტების მეტი ნაკადის შემოდინებას , რაც კიდევ ერთხელ დასტურია შვედური მოდელის პრაგმატული და ნაკლებ იდეოლოგიური ხასიათისა.

 

 

 

  • საზოგადოებრივი ასოციაციები, როგორც ცხოვრების ფუნდამენტი

 

თუ შვედ სოციალ-დემოკრატებს ჰკითხავთ რჩევას, როგორ შეიძლება მაგალითად მათი წარმატების ელემენტების დანერგვა აღმოსავლეთ ევროპის განვითარების გზაზე მყოფ დემოკრატიებში, ისინი გიპასუხებენ რომ ამისთვის აუცილებელია ადგილობრივ დონეზე სამოქალაქო საზოგადოების ჩამოყალიბება და პასუხისმგებლობის განვითარება. საშუალო სტატისტიკური მონაცემებით რიგითი შვედი საშუალოდ 5 ასოციაციის წევრი მაინც არის. ასოციაციების წევრობა იწყება სკოლის ასაკიდან, 13 წლის ასაკში უკვე მოსწავლეებში დაშვებულია ამა თუ იმ პარტიის სასარგებლო პროპაგანდა და მოზარდების პარტიათა ახალგაზრდულ ფრთებში გაწევრიანება. პოლიტიკაში მონაწილეობა არ არის “ტაბუდადებული” თემა და არც მხოლოდ “რჩეულთა “ საქმე. ასოციაციების კულტურა ჯერ კიდევ სათავეს იღებს მე-19 საუკუნიდან. მისი მთავარი მონაპოვარი კი მოქალაქეთა შორის დემოკრატიული კულტურის და ნდობის გაღვივებაა. თუ ერთ შემთხვევაში სახელმწიფო არის სოციალური და ბევრ საჯარო სფეროს აფინანსებს, მეორე მხრივ არც საზოგადოებაა პასიური მიმღები და ორგანიზაციული აქტივობით ამყარებს დემოკრატიას. უამრავი კვლევა ადასტურებს იმას, რომ სოციალური სიკეთეებისა და კეთილდღეობის წარმოქმნის კუთხით აქტიურ სამოქალაქო ცხოვრებას დიდი მნიშვნელობა აქვს შვედეთში. სახელმწიფო კეთილდღეობისა და სამოქალაქო აქტივობას შორის პირდაპირი კორელაციის დასანახად შეგვიძლია მოვიყვანოთ 1990-იან წლებში ნეოლიბერალიზმის მომძლავრების შედეგად სახელმწიფოს მხრიდან სოციალური დანახარჯების შეკვეცა, რასაც ასევე თან ახლდა დაბალი სამოქალაქო აქტივობა და ასოციაციების წევრობის მკვეთი კლება.

 

სოციალური საკითხების დიდი ნაწილი დეცენტრალიზებულია. მაგალითად ჯანდაცვის, სასკოლო განათლების, საბინაო უზრუნველყოფის, შრომის ბაზრის საკითხები ადგილობრივ დონეზე წყდება. დეცენტრალიზაციის იდეა ემსახურება იმას რომ სოციალური პოლიტიკა მიტანილ იქნას მუნიციპალურ და რეგიონულ დონეზე, რათა გაადვილდეს მათი აღქმაც და მიღებაც საზოგადოების მხრიდან.

 

 

 

  • ეკონომიკის მესაჭეები: წარმოება და პროფკავშირები

 

1850-იან წლებში შვედეთი ერთ-ერთი ღარიბი, აგრარული, პერიფერული სახელმწიფო იყო. 1900 წლისათვის შვედეთის მოსახლეობის ნახევარზე მეტი აგრარულ სექტორში იყო დასაქმებული. აგრარული სექტორის მოდერნიზაციამ, რკინის, ფოლადისა და წყლის რესურსების ათვისებამ, (აღნიშნული რესურსით შვედეთი არის მდიდარი), ინჟინერიის აღმავლობამ ხელი შეუწყო სწრაფ ინდუსტრიალიზაციას, კომუნიკაციების გაყვანას. თუმცაღა ცალმხრივი მემარჯვენე ტონით ნაკვები ახსნები, რომ შვედეთის წარმატება ეფუძნება მხოლოდ ქვეყნის სიმდიდრეს არ არის მართებული. ფუნდამენტურია არა სიმდიდრის ქონა, არამედ მისი გამოყენება, დამუშავება და გადანაწილება. სიმდიდრის გადანაწილება შვედეთში მაშინ დაიწყო, როცა იგი შეიქმნა. მარტივად რომ ვთქვათ, კლასიკური დაპირისპირება ღარიბ მუშებსა და მდიდარ მეწარმეებს შორის არ ყოფილა. შვედური სოციალიზმი ემყარება შრომასა და კაპიტალს შორის კონსენსუსს. ამ ორ ძალას შორის კონფლიქტის მომგვარებლად გარე ნეიტრალური აქტორი კი არ არის საჭირო, არამედ თავად ინდუსტრია, საწარმო, პროფკავშირი, დასაქმებული გვევლინებიან მთავარ აქტორებად. მაგალითისათვის საკმარისი იქნება დავასახელოთ უმუშევრობის პენსია, რომლის 80-90% -ს უმუშევარ ადამიანდ პროფკავშირი უხდის (ეს პროცენტი ციფრი ვარირებს კონკრეტული ინდუსტრიის და საწარმოს გათვალისწინებით) ხოლო დანარჩენი 10-20 % იფარება სახელმწიფოს მიერ. დასკვნა ის გახლავთ, რომ ეკონომიკაში ფული “ციდან არ ჩნდება”, სახელმწიფო ვერ დახარჯავს იმაზე მეტს, რასაც ადამიანი გამოიმუშავებს და გადასახადის სახით არგებს ბიუჯეტს. შვედეთში მაღალია შრომის კულტურა და პოსტულატადაა ქცეული ფრაზა, რომ “ყველა, ვისაც შეუძლია უნდა მუშაობდეს”.

 

მაგალითისთვის, შვედეთის ერთ-ერთი გამოწვევა “ერის დაბერება” და პენსიაზე გაზრდილი ხარჯებია – მაშასადამე, საიდან უნდა მოგროვდეს საჭირო ფული? არსებობს ორი გზა: ან სხვა სახელმწიფო დანახარჯების და პენსიების შემცირება ან მოსახლეობის რაოდენობის გაზრდა დასაქმებულ იმიგრანტთა ხარჯზე და მათი გადასახადებით ეკონომიკის ზრდა და ბიუჯეტის შევსება.

 

გარდა აქ ჩამოთვლილი ძირითადი ფაქტორებისა, აუცილებელია ვახსენოთ საგარეო ფაქტორებიც: შვედეთი გადაურჩა მსოფლიო ომებს და შინაგანმა მშვიდობამ ხელი შეუწყო ეკონომიკის განვითარებას. ასევე დღესდღეობით შვედეთი მოხერხებულად ეწყობა თანამედროვეობის მოთხოვნებს და მოწინავე ქვეყანაა მსოფლიოში ინოვაციების ხელშეწყობის თვალსაზრისით. ამ კუთხით შვედეთის მაჩვენებელი საშუალო ევროპულ მაჩვენებელზე მაღალია.

 

დასკვნითი დისკუსიის სახით უნდა აღინიშნოს, რომ აქ მოყვანილი ფაქტორები წარმოადგენს ავტორის მიერ გაანალიზებული სტატიების, კვლევებისა და ინტერვიუების შედეგს, ასევე შვედეთში დაყოფილი დროის შედეგად მიღებულ გამოცდილებას. ავტორს არ აქვს პრეტენზია რომ სრულად არის მოცული და დაფარული ყველა განმაპირობებელი ფაქტორი. სტატიის მიზანს უფრო მეტად პოპულარული სტილით მკითხველისათვის სანდო ინფორმაციის მიწოდება წარმოადგენს. ავტორი პასუხს აგებს სტატისტიკური და ფაქტობრივი მონაცემების სისწორეზე.

 

ავტორი: სოფო შუბითიძე

მსოფლიოში პროგრესული ინტერნაციონალი ყალიბდება

 

download

 

გთავაზობთ ბერნი სანდერსისა და იანის ვარუფაქისის საერთო მოწოდებას პროგრესული ძალების გაერთიანების შესახებ, რომელიც 30 ნოემბერს გამოქვეყნდა სანდერსისა და ვარუფაქისის შეხვედრის შემდეგ.

თარგმანის ავტორი : სოფო შუბითიძე.

ორიგინალი ვერსია ინგლისურ ენაზე იხილეთ სტატიის ბოლოს.

 

________

გლობალური ომი არის გამოცხადებული მშრომელების, გარემოს, დემოკრატიისა და ჩვენი ღირსების წინააღმდეგ.

 

მემარჯვენე ფრაქციების ერთობა მთელ მსოფლიოში ერთმანეთთან თანამშრომლობს, რათა ძირი გამოუთხაროს ადამიანის უფლებებს, გააჩუმოს მოწინააღმდეგები და გააღვივოს შეუწყნარებლობა. ამგვარი სასიცოცხლო საფრთხის წინაშე კაცობრიობა 1930 წლის შემდეგ არ დამდგარა.

 

მათ დასამარცხებლად უკანასკნელი ათწლეულების მანძილზე დამკვიდრებული წარუმატებელი სტატუს ქვოსკენ შემობრუნება არ გამოგვადგება. შეუფერხებელი გლობალიზაცია მშვიდობასა და წინსვლას გვპირდებოდა, მაგრამ სანაცვლოდ მან მოგვიტანა ფინანსური კრიზისი, უაზრო ომი და დამანგრეველი კლიმატის ცვლილება.

 

დრო დადგა პროგრესულმა ძალებმა ჩამოვაყალიბოთ ადგილობრივი მოძრაობა გლობალური სამართლიანობისათვის: მოვახდინოთ მშრომელების, ქალების და ყველა გარიყული ადამიანის გაერთიანება დემოკრატიის, ეკონომიკური წინსვლის, მდგრადი განვითარების და სოლიდარობის იდეების გარშემო.

 

ჩვენი პროგრესული ინტერნაციონალი მსოფლიოს ყველა კუთხეს მისწვდება ჩვენი საერთო იდეებისა და ხედვების ჩამოსაყალიბებლად.

 

ჩვენი პროგრესული ინტერნაციონალი გვერდით დაუდგება ყველა იმ ადამიანს, ვინც უკვე იბრძვის უთანასწორობის, ექსპლოატაცის, დისკრიმინაციისა და გარემოს განადგურების წინააღმდეგ.

 

ჩვენი პროგრესული ინტერნაციონალი “ახალ კურსზე” (New Deal”) დაყრდნობით, რომლის გასავრცელებლად ყველა ერთად ვიმუშავებთ , დაიბრუნებს ჩვენს ქალაქებს, ქვეყნებს, კომუნებს და ჩვენს პლანეტას.

 

დროა პროგრესული ძალები მთელ მსოფლიოში გავერთიანდეთ.

 

დღეს, მოძრაობა დიემ-250 ისა და ბერნი სანდერსის ინსტიტუტის სახელით ჩვენ ვაქვეყნებთ მოწოდებას მოქმედებისკენ, რათა ჩევქმნათ ინდივიდთა და ორგანიზაციათა მსოფლიო ქსელი, რომელიც ერთად იბრძოლებს ღირსების, მშვიდობის, ეკონომიკური წინსვლისა და ჩვენი პლანეტის მომავლისათვის.

 

 

შემოგვიერთდი. 

შეუერთდი პროგრესულ ინტერნაციონალს.

An Open Call to All Progressive Forces

„ძმანო მეზღვაურნო, ნოეს წარღვნა არ დამთავრებულა!…“

45593404_2213536005346125_7039670828023152640_n

ცნობილი ქართველი მეცნიერის, ბიბლეისტის, ორიენტალისტ-ასიროლოგის, ფოლკლორისტის, პროფესორ ზურაბ კიკნაძის კომენტარი 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურის შესახებ.

Continue reading

“გაერთიანებული ოპოზიციის” სახალისო სტატისტიკა

800px-Hypholoma_fasciculare_LC0091

2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნები განსაკუთრებული სიბინძურისა და სისასტიკის ნიშნით არის აღბეჭდილი. პოლიტიკური ჯგუფები არ ერიდებიან მკაფიო ტყუილთა საკუთარ უპირატესობად წარმოჩენასაც. თვეების განმავლობაში გვიმტკიცებდნენ და ზოგიერთი დღესაც ასაბუთებს იმას, რომ სალომე ზურაბიშვილი დამოუკიდებელი კანდიდატია.  ქალი კანდიდატი მხოლოდ სახელისუფლებო პარტიის საარჩევნო ნომრით არ არის რეგისტრირებული კენჭისყრაზე, თორემ ყველა დანარჩენი გარემოება უპირობოდ მეტყველებს იმაზე, რომ ზურაბიშვილს უშუალო, პირდაპირი კავშირი აქვს “ქართულ ოცნებასთან”. ყოფილი ფრანგი ელჩის “დამოუკიდებლობის” მითის უკვე აღარავის სჯერა.

ბუნებრივია, რომ ხელისუფლებაზე სამართლიანად განაწყენებულ და სოციალური სიდუხჭირით წელში გაწყვეტილ საზოგადოებაში აგრესია მთლიანად სამთავრობო გუნდისკენ არის მიმართული. ამგვარი დამოკიდებულებების არსებობის პირობებში, მოსახლეობას შეიძლება ოპოზიციის მიერ შეთხზული გამონაგონი ყურადღების მიღმა დარჩეს. “ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის” (ენმ) ეგიდით გაერთიანებულ ცალკეულ პირებს დასახელებული პარტიის გავლენის ქვეშ ყოფნა რომ დააბრალოთ, მათ შეიძლება აგური ჩაგარტყან თავში და ღარიბაშვილის მიერ თქვენთვის ნაყიდ ბინებზე დაიწყონ ლაპარაკი. ისინი ურცხვად აცხადებენ, რონ ენმ-ს კი არა, “გაერთიანებულ ოპოზიციასა” და კოალიციას “ძალა ერთობაშია” წარმოადგენენ. Continue reading

გერმანია – პოლიტიკა და უახლესი ისტორია

capture-20160706-190917
ლევან ლორთქიფანიძე (1992), პოლიტოლოგი, პარტიების მკვლევარი

რამდენიმე წელია ფონდ “ჰორიზონტის” მხარდაჭერით  “კულტურულ ურთიერთობათა ცენტრი –  კავკასიური სახლი”  ახორციელებს პროექტს “ინტერნეტ-დღიური”. პროექტის ფარგლებში პოლიტიკური პარტიების მკვლევარმა, პოლიტოლოგმა ლევან ლორთქიფანიძემ ლექციებისა და მოხსენებების კურსი “გერმანია – პოლიტიკა და უახლესი ისტორია” მოამზადა.

კურსი აერთიანებს აკადემიურ ლექციებს, პუბლიკაციათა მიმოხილვებს, მცირე მოხსენებებს, პოლიტიკურ პორტრეტებს და ა.შ. Continue reading